اهمیت غنی سازی خزانه ژنی محصولات زراعی

جايگزيني ارقام متنوع بومي با تعداد محدودي از ارقام اصلاح شده پرمحصول كه غالبا داراي ساختار ژنتيكي يکنواخت و تا حدودي مشابه هستند، به همراه گسترش سيستم هاي پيشرفته زراعي موجب كاهش تنوع ژنتيكي لازم براي بسياري از صفات مهم محصولات مختلف زراعي شده است. فرسايش ژنتيكي نه تنها ممکن است افزايش عملكرد و كيفيت محصول را از طريق به نژادي محدود سازد، بلكه آسيب پذيري آن را نيز به تنش هاي محيطي و زيستي افزايش مي دهد. خويشاوندان وحشي گياهان زراعي شامل اجداد محصولات زراعي و ساير گونه هايي که خويشاوندي کمتري با گونه هاي زراعي دارند، بصورت انکارناپذيري در غناي خزانه ژني وسيع براي به نژادگران کشاورزي مدرن بسيار مفيد هستند. در مراحل اوليه اين ذخاير ژنتيكي بعنوان منابع مقاومت غناي خزانه ژني وسيع براي به نژادگران کشاورزي مدرن بسيار مفيد هستند. در مراحل اوليه اين ذخاير ژنتيكي بعنوان منابع مقاومت به بيماريها مورد توجه قرار گرفتند، اما اخيرا اين گونه هاي گياهي بعنوان منابع بالقوه براي صفاتي نظير كيفيت، مقاومت به شوري، سرما، خشكي، ورس، زودرسي و حتي عملكرد در نظر گرفته شده اند. بهرحال، در فرايند انتقال ژنهاي بيگانه (ژنهاي مورد انتقال از گونه هاي وحشي) به مراحل ويژه اي نياز است که از شناسائي گونه ها و ژنوتيپ هاي حامل ژنهاي مفيد شروع، تا ارزيابي دقيق و همه جانبه نمونه ها و سپس تلاقي آنها با گونه هاي زراعي و انتخاب نتاج ارزشمند با استفاده از معيارهاي گزينشي مناسب ادامه مي يابد.

انتقال ژن از گونه ها و منابع ژنتيکي به گونه هاي زراعي به عوامل مختلفي بستگي دارد که شامل سهولت تلاقي آنها با گونه هاي زراعي، ميزان قرابت ژنتيكي و ژنومي آنها، ميزان تشابه و نوتركيبي بين كروموزوم هاي دو گونه، امكان تبادل مواد ژنتيكي بين آنها و نحوه توارث ژن هاي موردنظر (پيچيده و ساده) و زنده ماندن نتاج اشاره نمود. در اغلب موارد، نتاج اوليه حاصل از تلاقي اين گونه هاي وحشي با گونه هاي زراعي موجب انتقال خصوصيات نامطلوب مورفولوژيكي، فيزيولوژيكي و ژنتيكي به گونه زراعي مي شود. با بهره گيري از روش هاي پيشرفته و مناسب اصلاحي، فنوتيپ اين گياهان را مي توان در حد ارقام زراعي رساند.

وبلاگ تخصصی علوم باغبانی- میوه کاری...